Συνεντεύξεις

Συνέντευξη στις εκδόσεις «Μαΐστρος»

«Η Γη από Ψηλά».

Συνέντευξη με τον Γιώργο Ξένο.

Η αεροπορία, κύριε Ξένε, είναι περισσότερο επάγγελμα ή χόμπυ;

Η Πολεμική Αεροπορία είναι μια υπερβατική δραστηριότητα για να είναι επάγγελμα και μια πολύ υπεύθυνη επιλογή που δεν αφήνει περιθώρια χαλάρωσης, για να είναι χόμπι. Απορροφημένος σ’ αυτήν συμμετέχεις οικιοθελώς σε μιαν αξεπέραστη εμπειρία. Είναι ένα παράξενο βίωμα και ίσως μια ιδιάζουσα δράση που εκτυλίσσεται κυρίως στην αθέατη πλευρά του ατόμου. Οι αεροπόροι πετώντας, διακατέχονται από μιαν ενστικτώδη παρόρμηση εντοπισμού των ανθρώπινων ορίων τους, με τη βαθύτερη ίσως πρόθεση να τα επεκτείνουν διαρκώς, αναζητώντας εκεί ένα βελτιωμένο αίσθημα ασφάλειας ή και προστασίας. Έτσι, όσο και να φαίνεται αντιφατικό, περιφρονούν ηθελημένα τη ζωή γιατί πιστεύουν σ’ αυτήν. Ρισκάρουν το παρόν για να δικαιολογήσουν το μέλλον και να αθωώσουν το παρελθόν.

Βλέποντας τη γη από ψηλά, τι παρατηρεί κανείς περισσότερο; Τι τον συγκινεί περισσότερο;

Οι αποστάσεις κι ο χρόνος πετώντας έχουν μια διαφορετική χροιά και μιαν αλλιώτικη διάσταση. Εκεί όλα μοιάζουν ακίνδυνα, κάποτε ανήσυχα, δελεαστικά πάντως, μα ταυτόχρονα προσιτά και φιλικά. Τα κοντινά μοιάζουν μάλλον ασήμαντα, τα δε μακρινά αιωρούνται μέσα σε μια πλέουσα αβέβαιη ατμόσφαιρα. Η εναλλαγή των παραστάσεων και των χρωμάτων, άλλοτε ιλιγγιώδης και άλλοτε γαλήνια θελκτική, παραλλάσσεται ωθώντας σε μια καθολική αισθητική ετοιμότητα.

Επηρεάζεται, συνεπώς, κανείς στον τρόπο που σκέφτεται ή γράφει;

Είναι φυσικό. Υπάρχει μια τρομακτική δύναμη σ’ αυτό το παντοδύναμο και ατίθασο σιδερικό που λέγεται μαχητικό αεροπλάνο. Και γίνεσαι ένα μ’ αυτό. Είναι ένα ολόκληρο εργοστάσιο υψηλής τεχνολογίας που ημερεύει στα χέρια σου. Ταυτόχρονα όλα τούτα μοιάζουνε εγκλωβισμένα σ’ ένα αρμονικό ουράνιο περιβάλλον, γεμάτο χρώματα και απεραντοσύνη. Ο ήλιος, χρυσωμένος στο λυκαυγές και ματωμένος στο δείλι, αφήνει ένα ανεξίτηλο ρομαντικό αποτύπωμα. Ο άνθρωπος εκεί, υπέρμετρα ευέλικτος και ισχυρός, βουτηγμένος στο έλεος του αδιάκοπου κενού, των ποικίλων φωτεινών μεταπτώσεων και του κάλλους της επιφάνειας της γήινης σφαίρας, μπολιάζεται σταδιακά και αμετάκλητα με αισθητική ευαισθησία και με βαθιά υπαρξιακή ωριμότητα.

Συνηθίζετε να παίρνετε αποστάσεις από τα πράγματα, ιδίως τα μικροπράγματα και τις μικρότητες της καθημερινότητας; (με όποια σειρά νομίζετε)

Είναι πρωτίστως μια τεχνική επιβίωσης. Πάντως πετώντας, μαθαίνεις να κοιτάζεις κάπως μακριά, αλλά ταυτόχρονα κοντά ή μάλλον γρήγορα από την άποψη του χρόνου, για να πορεύεσαι με ασφάλεια, ισοσταθμίζοντας τις επιπτώσεις της ταχύτητας και του χώρου. Κοιτάζεις εκεί, στα απώτερα σημεία, όπου το βλέμμα συνηθίζει να αναδιπλώνεται διαρκώς καθώς εξελίσσεται το ταξίδι. Να προλαβαίνει ο νους να καταγράφει τις διεξόδους σε μια αδιάκοπη πορεία διαφυγής από κάτι ή προσπέλασης σε συνθήκες κάποιου εγγυημένου αποτελέσματος. Εκεί όπου η γονιμότητα της αέναης δράσης σε καθησυχάζει και σε ενθαρρύνει να λησμονήσεις τα μικροπράγματα και τις μικρότητες που μοιραία ανακύπτουν τριγύρω.

Μόλις βγήκε το πρώτο σας βιβλίο. Δεν ξέρω πώς νιώθετε γι’ αυτό…

Είναι ένας σταθμός θα μπορούσα να πω. Μια συνοψίζουσα τη ζωή μου γνώση. Ό,τι έγινε ως τώρα, ήταν ένα πέρασμα, μια εναλλαγή συγκλονιστικών εμπειριών, ένας εμπλουτισμός των αισθητικών και διανοητικών μου καταχωρήσεων. Εδώ όμως με τους Συνενόχους, αγαπητή μου Εύη, έχουμε μιαν άφιξη. Πως αλλιώς να το περιγράψω: αισθάνομαι ευτυχής.

Το βιβλίο σας παρουσιάζει μια εκπληκτική ωριμότητα και διεισδύει σε βάθος, κάτι που το ξεχωρίζει από το πλήθος των βιβλίων που κυκλοφορούν σήμερα, και φιλοδοξούν να ονομάζονται λογοτεχνικά.
(διακόπτετε)

Σπεύδω να επισημάνω πως οι Συνένοχοι δεν έχουν αεροπορικό περιεχόμενο. Αλλά επανερχόμενος στα λόγια σας, μου είναι κάπως άβολο να συνδράμω στην επιχειρηματολογία σας που μοιάζει να θέλει να προβοκάρει τη γενικότερη συστολή μου απέναντι στους επαίνους. Δράττομαι όμως της ευκαιρίας να πω μόνο, πως στο έργο μου αυτό ελπίζω να λέω τόσο λίγα που να αφήνω περιθώρια στον αναγνώστη για βαθύτερο στοχασμό και τόσο αρκετά, ώστε ο μύθος μου να μπορεί να θεωρηθεί επαρκές λογοτεχνικό έργο.

Όχι, όχι. Το βιβλίο έχει μύθο, έχει χαρακτήρες, έχει μετεξέλιξη στους χαρακτήρες, αναδεικνύει με τρόπο πολύ εύγλωττο και εύστοχο μια παλιότερη και μια πιο σύγχρονη Ελλάδα… Διακρίνεται από έντονη, αρρενωπή γραφή (κάτι που το θεωρώ προτέρημα) αλλά φαίνεται να συγκινεί ιδιαίτερα και τις γυναίκες. Εξάλλου η κεντρική ηρωίδα είναι μια γυναίκα, και μάλιστα γυναίκα με σύνθετη προσωπικότητα…
(λέτε λίγα για το θέμα)

Ναι απ’ όσο γνωρίζω αρέσει αρκετά στις γυναίκες κι αυτό είναι κάτι που με χαροποιεί πολύ. Η κύρια ηρωίδα, η Ισμήνη, επελέγη να είναι μια σημερινή γυναίκα. Αφού σχηματοποιήθηκε ως χαρακτήρας στο μυαλό μου, την ακολούθησα στις περιπλανήσεις της καταπόδας, με αποστασιοποιημένη και αμερόληπτη, κατά το δυνατόν, ματιά. Ο υπαινιγμός και η υπέρβαση είναι η τεχνική που χρησιμοποίησα. Οι όροι “ταυτότητα” και “ετερότητα” είναι οι παράμετροι που επιχειρώ κατά βάθος να ψηλαφίσω και να αναλύσω.

Όλα αυτά προδίδουν μακροχρόνια ενασχόληση με το γράψιμο, ενώ η επαγγελματική σας ζωή και τα μέχρι τώρα ενδιαφέροντά σας δεν σας κατατάσσουν σε μια τυπική κατηγορία «λογίων» ή «διανοουμένων». Συχνά βέβαια τα μεγαλύτερα λογοτεχνήματα δεν τα δίνουν φιλόσοφοι, φιλόλογοι, δοκιμιογράφοι κάθε είδους… Από την άλλη η συγγραφή απαιτεί πραγματική παιδεία και ιδιαίτερη ευαισθησία, καθώς επίσης και την ανάπτυξη μιας κάποιας τεχνικής, που δείχνετε να κατέχετε. Πως εργαστήκατε, πώς σπουδάσατε το αντικείμενο;

Η φιλοδοξία μου δεν είναι να καταταγώ σε κάποια τυπική κατηγορία “διανοουμένων” ή “λογίων”. Επιχειρώ απλά να εκφραστώ, με ό,τι διαθέτω από εμπειρικά και διανοητικά “εργαλεία”. Να ανοίξω έναν διαρκή δίαυλο επικοινωνίας με τους αναγνώστες, αντιμετωπίζοντας τους φυσικά με το μέγιστο δυνατό σεβασμό. Για να ανταποκριθώ λοιπόν στις υψηλές απαιτήσεις της συγγραφής και να υπερβώ τα πολλαπλά εσωτερικά και εξωγενή εμπόδια που ανακύπτουν, μελετώ διαρκώς χρόνια τώρα, με ένα “επαγγελματικό” θα έλεγα τρόπο.

Τα διαβάσματά σας, οι επιδράσεις σας;

Τα διαβάσματά μου είναι ποικίλα. Εστιάζω όμως κατά καιρούς το ενδιαφέρον μου σε κάποιο συγκεκριμένο είδος γραπτών κειμένων, ωσάν να επιχειρώ να εκπονήσω κάποια ειδική πραγματεία. Στις επιλογές μου αυτές συνηθίζω να διατηρώ πάντα μια καλή αναλογία κλασσικών και δοκιμασμένων στο χρόνο συγγραφέων και συγγραμμάτων. Η παγκόσμια λογοτεχνία πάντως κατέχει μια πρωτεύουσα θέση στις προτιμήσεις μου. Τη θεωρώ ως μια αστείρευτη πηγή έμπνευσης κι έναν κεντρικό κορμό των πνευματικών μου αναζητήσεων. Είναι που ίσως έχει το ακαταμάχητο πλεονέκτημα να κινείται συχνά στις παρυφές της λογικής, επικαλούμενη κάποτε οριακές αλήθειες και μια δυνητική πραγματικότητα συνήθως αναπόδεικτη και ατέκμαρτη.
Σε ότι αφορά τις επιδράσεις μου, είναι λίγο δύσκολο να τις προσδιορίσω με κάποια αξιόπιστη σαφήνεια. Αναθυμούμαι πάντως πως γενικά το βιβλίο άσκουσε ανέκαθεν μιαν ιδιαίτερη γοητεία στη συνείδησή μου ως καταφύγιο και ως προμαχώνας αν όχι ως ένα ελατήριο καλλιέπειας, καλού γούστου, μιας εκλεπτυσμένης αισθητικής.

Να υποθέσω ότι και τώρα πάλι κάτι ετοιμάζετε;

Ναι βέβαια….! Εργάζομαι συστηματικά πάνω σε ένα πολύ ενδιαφέρον κοινωνικό θέμα που θα αποδοθεί με μυθοπλαστικό τρόπο. Ελπίζω ως το τέλος του 2008 να έχει ολοκληρωθεί. Παράλληλα παραμένει σε εκκρεμότητα ένα αίτημα του εκδότη μου και μια βαθύτερη προσωπική μου επιθυμία για την συγγραφή ενός μυθιστορήματος με κεντρικό θέμα τα βιώματά μου από τα χρόνια των μαχητικών αεροσκαφών.

Με υγεία, λοιπόν, και καλοτάξιδοι οι Συνένοχοι!

Ευχαριστώ. Ελπίζω το έργο μου αυτό να διαβαστεί αρκετά και να κριθεί ανάλογα, για να μου προσφερθεί έτσι η εύλογη ικανοποίηση που προσδοκά κάθε δημιουργός. Επίσης θα ήταν μεγάλη παράληψη να μην ευχαριστήσω τις “Εκδόσεις Μαΐστρος” για την άριστη συνεργασία μας, τη γενικότερη στήριξη που μου παρέχουν ως πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα και για την πολύ καλή δουλειά που έκαναν στη συγκεκριμένη έκδοση.